Chiếc mũ được sử dụng để biểu thị lối tư duy, và bạn phải tuân theo lối tư duy đó. Tất cả những lý lẽ đưa ra để phê phán đều phải dựa trên nền tảng logic. Những cảm xúc đó rất hữu ích.
…Với chiếc mũ vàng tư duy, tôi nhận thấy rằng món trứng oplette là một món ăn phù hợp nằm trong danh mục đồ ăn mà chúng ta có thể bán. Chiếc mũ đen lại chỉ ra tại sao 1 điều gì đó không hợp với phương sách, chính sách, chiến lược,nguyên tắc xử thế, giá trị của chúng ta. Chúng ta cần biết điều gì nên tránh, và điều gì nên làm, điều đó quyết định đến sự sống còn của chúng ta.
Chiếc mũ đỏ cũng cho phép bạn yêu cầu người khác nói cho bạn biết cảm xúc của họ bằng cách yêu cầu họ sử dụng chiếc mũ đỏ. Sử dụng chiếc mũ vàng, người tư duy chú trọng tới việc chỉ ra những lợi ích của vấn đề. …Đó có thể chỉ là một cách giải thích hợp lý.
Chúng ta bắt đầu đi tìm những giải pháp khác. Chúng ta hãy cố hình dung rằng sự việc không phải như vậy và chúng ta cần đưa ra quyết định hôm nay vì chúng ta đang kiểm soát sự việc. Tư duy mới lạ tạo nên một thái độ, một cái nhìn, kỹ thuật (bao gồm sự tiến triển, sự khích động và hoạt động khích động) khiến chúng ta đi tắt nhanh khỏi lối tư duy thông thường nhờ vào hệ thống khuôn mẫu bất đối xứng đối với mỗi cá nhân.
Điều mà tôi muốn nhấn mạnh ở đây chính là «mức độ vừa đủ»: của một bộ óc tư duy phê phán. Trước khi diễn ra cuộc bầu cử đầu tiên ở Nam Phi, người ta đã yêu cầu tôi giảng dạy phương thức tư duy sáu chiếc mũ cho những người đứng đầu Uỷ ban hoà hợp dân tộc, những người sẽ chịu trách nhiệm giải quyết các vấn đề nội bộ. Khi bạn phải bàn công việc với những người chưa đọc cuốn sách này không biết gì về biểu
Nếu không sử dụng những chiếc mũ đó, bạn sẽ nói: "Tôi cần các bạn tư duy sáng tạo hoặc các bạn đừng có cái nhìn thận trọng quá như vậy". Trước hết, chúng ta phải sử dụng chiếc mũ đỏ để đưa ra những xúc cảm chính đáng. Người ta cũng cho rằng một người như vậy phải là người có chủ đích và chỉ xem xét bản thân sự việc, không liên quan gì đến cảm xúc, tình cảm cá nhân.
Bạn cũng có thể là người lựa chọn xem có nên sử dụng chiếc mũ trắng tư duy hay không. Họ ưa thích việc nêu lên kết luận trước, sau đó dùng sự kiện, số liệu thực tế để lý giải cho quyết định đó. Chiếc mũ vàng nên được sử dụng kế tiếp để phát triển những đề xuất đang tồn tại.
Cơ hội có thể nảy sinh thì phép ngoại suy nghĩ tớ tương lai của sự việc hiện tại. Từ những việc đã xảy ra, chúng ta tạo ra những tình huống chuẩn mực. Nó đòi hỏi sự cân bằng hai giá trị xung đột nhau.
Tuy nhiên, chiếc mũ xanh có thể dành ra một thời gian và sự trọng tâm để mọi người cố gắng là những người sáng tạo hơn. Tôi sẽ bàn tiếp tới vấn đề này ở phần sau. Chiếc mũ xanh tư duy bao gồm cả sự sáng tạo đột phá và sự sáng tạo cẩn trọng.
Ví dụ, mở đầu cuộc họp, nếu người lãnh đạo bộc lộ ngay cảm xúc của mình, mọi người có xu hướng nêu ra những cảm xúc tương tự. Tôi muốn sử dụng chiếc mũ xanh lá cây ở đây. Chúng ta cần nhận thức được những nguy hiểm có thể xảy đến để đề phòng.